• Монгол хэл
  • English
  • Русский

 Нэвтрэх

Бүртгүүлэх

Бидний хүүхдүүдийг 2030 онд ямар ажлын байрнууд хүлээж байна вэ?

29.04.2017 - 27.05.2017

Онлайн сургалт

Лекц

Одоогийн дунд сургуулийнхныг дөнгөж ажил амьдралд хөл тавих үед нь буюу 2030 онд тэднийг ямар зах зээл, ямар шаардлага, юу хүлээж байгаа талаар хүн төрөлхтний боддог тунгаадаг, судалдаг боловсруулдаг хэсгийн ярьж хийж байгааг эцэг эхчүүд, сурган хүмүүжүүлэгчдэд эртнээс хүргэж, зохих бэлтгэлийг хангахад туслах явдал энэхүү лекцийн гол зорилго юм.

Эксперт

Update and Upgrade project

Хүүхдийн боловсрол хөгжлийн хэсэг

0 $

x

x

x

ОДОО гэдэг ОДОО ЦАГТ өнөөдрийн бодит байдал маргаашийн бодит байдал руу шилжиж буй зурвасханыг хэлдэг болжээ.

Өнөөдөр би ойрын 5-10 жилд эрчимтэй хөгжих зах зээл, эрэлт өндөртэй болох ажил мэргэжлийн талаар үзсэн дуулсан болон өөрийн бодож буйг хуваалцмаар санагдлаа.

Хүү охин 2 маань 10-12 настай. 5-7 жилийн дараа ахлах сургуулиа төгсөнө. Тэдэнтэйгээ сургууль хичээлтэй нь холбоотой жижиг сажиг хэрэгцээ шаардлага, тэдгээрийг хангах шийдвэрлэх тухай ярилцаж суухдаа нэлээд тавгүйтэж , бяцхан түгшүүрт автахдаа үүнийг бичиж улмаар өөрийнхөө сонсогчдод хүргэмээр санагдлаа. 

Форсайт гэж нэг томоохон ойлголт баруунд бол хэрэглэгдээд  30 гаруй жил, урьд хойд 2 хөрш маань  эрчимтэй хэрэглээд  10-15  жил болж байх шиг ажиглагддаг. Энд улс орон бүс нутаг, нйигэм эдийн засаг, шинжлэх ухаан технологийн хөгжлийн төлөвийг  хамтарч судлан  прогноз хийх, энэ прогнозод тулгуурлан өөр өөрсдийн нөхцөл байдалд тохирох  үр ашигтай ирээдүйг бүтээх талаар хамтран ажилладаг аж .

Дэлхийн эдийн засгийн хөжилд ямар хөдөлгөөн өөрчлөлтүүд ойрын ирээдүйд хүлээгдэж байгаа, тэдгээр нь хөдөлмөрийн зах зээлд яаж нөлөөлөх, өөрөөр хэлвэл одоогийн дунд сургуулийнхныг дөнгөж ажил амьдралд хөл тавих үед нь буюу 2030 онд тэднийг юу хүлээж  байгаа талаар хүн төрөлхтний боддог тунгаадаг, судалдаг боловсруулдаг хэсгийн ярьж хийж байгааг өөрийн савны хэмжээгээр тосч тунгааснаасаа  хуваалцах гэсэн хэрэг.

Ирээдүй гэж  ирэх 5-10 жилийг л хэлдэг болж.  Ирэх 5-10 жилд хөгжиж дэвжих зах зээл:

EnergyNet – Цахилгаан Энерги Үйлдвэрлэлийн шинэ шийдлийн зах зээл. Өндөр үр ашигтай эко энерги үйлдвэлэлийн олон төрлийн эх үүсвэрүүд  болон бүх дэд бүтцүүдийн техник технологийн шинэ, хэмнэлттэй шийдлүүд болох “ухаалаг хотууд”, “ухаалаг шугам сүлжээнүүд ” –ийг нэвтрүүлэх шинэ зах зээл…

FoodNet – Персонализированный хүнс болон үйлдвэрлэл, хүргэлтийн зах зээл. Хүнсний бүтээгдхүүн үйлдвэрлэл массовый чиг хандлагаа өөрчилж илуу нарийвчилсан зорилтот зах зээл рүү хандах нь ., тухайлвал зөвхөн 1 настангуудад зориулсан эсвэл 70-аас дээш насныханд, 13-14 настай хөвгүүдэд зориулсан гэх мэт…

SafeNet- Кибер Аюулгүй байдлын харуул хамгаалалтын зах зээл. Энэ маш ойлгомжтой, маш өргөн багтаамжтай зах зээл…

HealthNet- Эрүүл мэндийн бүтээгдхүүн үйлчилгээний шинэ зах зээл (теле-оношилгоо, эмчилгээнээс эхлээд , хиймэл эд эрхтнийг тарих ургуулах, арчлах хадгалах …)…

NeuroNet- Нейроинтерфейсийн зах зээл түүнд үндэслэсэн эрүүл мэнд, эмчилгээний харилцаа холбооны шинэ шийдлүүд…

FinNet – Децентрализованный буюу төвлөрсөн бус санхүүгийн бүтээгдэхүүн үйлчилгээний зах зээл…

Энэ зах зээл ирээдүй бус, одоо ид эрчимтэй хөгжиж эхэлж байна.

AeroNet- Жолоочгүй агаарын тээвэр, хяналтын бүтээгдэхүүн үйлчилгээний зах зээл (тээвэрлэлт хүргэлтээс эхлээд алслагдсан орон зайд ойн түймэр бусад асуудлуудыг ажиглах хянах систем)…

AutoNet-Жолоочгүй авто техникийн зах зээл, энэ зах зээл ирээдүй бус одоо цагт эрчимтэй хөгжиж байгаа. Робот жолоочтой трак, таксинуудын туулсан зам 2.000.000 км аль эрт өнгөрсөн…

Зах зээл бүрийн нэрийг англиар бас NET гэх төгсгөлтэй байгааг анзаарсан байх (market гээгүй). Монгол хэлээ хүндэтгэж , түүнийг муугүй хэрэглэдэг хүний тоонд өөрийгөө багтаадаг  бөгөөд  орчуулж хэлж чадаагүйдээ биш цаашдаа энэ хэллэгээрээ дэлхийн амьдралд хэрэглээд явчих төлөвтэй гэж үзэх тул  ирээдүйд хэрэглэх хүмүүсийг  илүү бодолцсоных…

NET гэх үгээр ирээдүйн зах зээлийн  үйлдвэрлэгч хэрэглэгч хоёрын харилцан хамтрах динамик, уян хатан , одоогийнхтой огт адилгүй , системийг  илэрхийлж байх бололтой.

Энэхүү зах зээлүүдийн  боловсон хүчинд тавигдах  шаардлага мөн динамик уян хатан байх нь ойлгомжтой.

Ирээдүйн мэргэжилтнүүд  орчин нөхцөлд дасан зохицох чадвартай байхаас илуу, өөрчлөлт шинэчлэлийг урьдчилж тооцоолон, шийдвэрлэсэн төслийн хэмжээнд хүлээж авч оролцох, удирдах шаардлага тавигдана. Энэ талаар эцэг эхчүүдээс эхлээд сургууль боловсролын системийнхэн, эдийн засгийн бодлого тодорхойлогчид, тоглоомын дүрмэнд нөлөөлөгчид одооноос анхаарч нэгийг бодож хоёрыг төлөвлөж байгаа гэж найдахыг хүснэ.

Ингэж чадаж гэмээнэ боловсролын систем шинэ үеийн эрэлт шаардлагад нийцүүлэн өөрчлөх, шинэ төрлийн инновационный бизнесүүд үүсч хөгжих, хөдөлмөрийн зах зээлийн эрэлт нийлүүлэлт  шинэ үеийн эрэлт хэрэгцээнд зохицон өөрчлөгдөж, бид хөгжих дэвжих боломжтой .

Тэгэхээр ямар мэргэжил эзэмшиж, ямар бизнес эрхлэх тухай асуулт өмнө нь тавигдаж байгаа хүн бүхэнд энэ нийтлэл хэрэгтэй зүйлээ эрж хайх чиглэл баримжааг өгнө.

Эдийн засгийн даяарчлал

Дэлхийн эдийн засаг улам илүү интеграцлагдаж байна.  Ойрхноос жишээ авахад өнөөдөр Японд үйлдвэрлэсэн автомашины эсвэл компьютерийн эд ангиуд- бүрэлдэхүүн хэсгүүдийг 20-30 орнуудад үйлдвэрлэж нийлүүлж байна.

Хүүхэлдэйн киноны зохиол Америкт бичигдэж, Оросод зурж, 3 хэмжээст анимацийг нь Энэтхэгт хийж байна. Ийм учраас ирээдүйн мэргэжилтнүүд  олон хэл, олон соёлын орчинд ажиллаж сурах зайлшгүй шаардлагатай учирна.

Өрсөлдөөний даяарчлал

Эдийн засгийн глобалчлал бүтээгдэхүүн үйлчилгээг үйлдвэрлэгчдийн өрсөлдөөнийг улам хүчтэй болгох нь мэдээж.  Хэрэглэгч өнөөдөр өөрийнхөө хэрэгцээ шаардлагыг хангасан бүтээгдэхүүн үйлчилгээг дэлхийн аль ч өнцгөөс олж аваад хэрэглэх боломжтой болсон. Хүргэлт, нийлүүлэлтийн дараах халамжийн төгс шийдлүүд улам улам олон сонголттой болж байна.

 Тэгэхээр зах зээл дээр бий болж буй хэрэглэгчийн эрэлт хэрэгцээ, хувиралт өөрчлөлтөнд тохирсон шинэ бүтээгдхүүн үйлчилгээ гаргаж , түүнийгээ чирэгдэлгүй хямд хүргэж, өөрсдөө лояльный байж чадаж байгаа бизнес эрхлэгчид илүү амжилттай байх болно гэж ойлгогдож байна.  Шинэ дэвшилтэт бүтээгдэхүүн үйлчилгээ бусдыгаа хайр найргүй шахаж , бүх л бүтэн бие даасан зах зээлийг жагсаалтаас хасч байгааг анхаарч тооцож, ирээдүйн ажил мэргэжлийн чиг хандлагаа тодорхойлохоос аргаггүй.

Хэрэглэгч хандлага

Хүчтэй өрсөлдөөн хэрэглэгчийн хэрэгцээ шаардлагыг хурдан гүнзгий мэдрэхийг шаардаж, бүтээгдэхүүн үйлчилгээ үйлдвэрлэгчид хүссэн ч,  эс хүссэн ч хэрэглэгч хандлагыг хөгжүүлэхээс өөр аргагүй болно. Манайд бараг байхгүй гэж харагддаг Client Orientation –Хэрэглэгч хандлага бизнесийн амжилтыг тодорхойлох шалгуур үзүүлэлтийн жагсаалтын 1-рт бичигдээд эхэлчихсэн.

“ Үйл ажиллагаа явуулах ”- с  “Төсөл хэрэгжүүлэх”  хэлбэр рүү шилжинэ. Өөрөөр хэлвэл  байнга, хурдтай өөрчлөгдөж байгаа зах зээлийн нөхцөлд насан туршдаа нэг л зүйлийг хийдэг ажлын байр ховордох бөгөөд  ирээдүйн гэлтгүй ирэх 2-3 жилээс эхлээд төслийн багт ажиллаж сурах, өөрөө төсөл хөтөлбөр зохион байгуулж сурах,  хурдтай шийдвэр гаргах, хариу үйлдэл хийх, аливаа нөөцийг удирдаж  хуваарилах, дамнуулан хуваарилахад суралцах, тогтмол шинээр урган гарах зорилтуудыг амжилттай шийдвэрлэж чаддаг байх нь чухал үзүүлэлт болох нь.

Автоматизаци

Биеийн болон Оюуны хөдөлмөрийн автоматжуулалт зөвхөн өнөөдөр эхлээгүйг хэн хүнгүй л мэднэ. Сүүлийн 10 жилд автоматжуулалтын хурд гүйцэхэд бэрх болсон. Компьютер технологийн үсрэнгүй хурдатгалтай хөгжлийн үрээр урьд нь зөвхөн ХҮН хийдэг байсан олон албыг өнөөдөр компьютер, роботууд хийдэг боллоо.  Оксфордын судлаачдын прогнозоор бол ирэх 20 жилд одоо байгаа ажлын байрны 45%-ийг роботууд, программууд хийнэ гэж үзэж байна. Энэ нь бидэнд ажил олдохгүй болох нээ гэж хэлэх гээд байгаа явдал биш болов ч ажил мэргэжил бизнесээ төлөвлөхдөө зайлшгүй тооцох ёстой нөхцөл байдал мөн гэдгийг анхааруулах гэсэн санаа.

Учир нь автоматчилал бидэнд өрсөлдөгч биш, туслахаа болгох хэмжээнд өөрийгөө боловсруулж  бэлтгэнэ гэсэн үг. Бидэнд роботууд, хиймэл оюун ухааныг хүмүүний янз бүрийн зорилт, төлөвлөгөөнд зохицуулан тохируулах, программчлах шаардлага тулгарах учир программ хангамжийн зарчмуудыг мэддэг байх, энгийн түвшингийн парограмм хангамж зохиох чадвар өнөөгийн Англи хэл шиг мэргэжил биш шаардлага болох нь.

Системийн хөгжил

Аливаа ажил бизнес бие даасан үүрэг- функц, үйл ажиллагаа  байхаа больж харилцан уялдаатай өөрчлөгдөж, хувирч байдаг нарийн нийлмэл систем гэдгийг ойлгож хүлээж авах зайлшгүй шаардлага тулгарч байгаа бөгөөд  энэ цаг, ирээдүйн мэргэжилтнүүд, лидерүүд, бизнесменүүдэд системийн сэтгэлгээ, системийн зүй тогтол, хөгжил хөдөлгөөний тухай мэдлэг онцгой чухал шаардлага болж тавигдсан. Системийн хандлага, сэтгэлгээг тодорхойлох тест, үнэлгээний системүүд хөгжлийн баримжаагаа тодорхойлж төлөвлөдөг хамт олны хүний нөөцийн бодлогын хэрэслүүдийн нэг аль эрт болсон.

Бүтээгдэхүүн Үйлчилгээний Экологичность

Энэ зөвхөн цэвэр ус , байгалийн цэвэр бүтээгдхүүний тухай яриа бус,  байгалийн аливаа нөөцөд хандах хэмнэлттэй хандлага, сэтгэлгээг хэлж байгаа бололтой. Тийм учраас экологийн хариуцлагатай  бүтээгдэхүүн, үйлчилгээ, соёл мөн экологийн хариуцлага гэх шинэ шаардлага зах зээл дээр өндрөөр тавигдана.

Ингээд бидэнд ойр , бидний мэддэг бас манай улсад илүү хамаатай байж болох салбаруудад ирээдүйд ямар өөрчлөлт хөгжлүүд гарч, ямар ажил мэргэжил эрэлт хэрэгцээтэй байх магадлалтай талаар уншсан дуулснаа хуваалцъя.

Биотехнологи

Энэ салбар хүн төрөлхтний хувьд хөгжлийн хамгийн их хурд хүлээлттэй салбар, зөвхөн өөрөө хөгжөөд зогсохгүй Анагаахуй, Энергетик, түүхий эд боловсруулах, материалын үйлдвэрлэл, Хотын аж ахуй, Хөдөө аж ахуйн хөгжил дэвшилд  тод томруун нөлөөлнө.

Хүлээгдэж буй өөрчлөлт

  • Органик бус эд – материалууд органикаар солигдоно. Шинэ бөс материал, органик барилгын материал, эм эмчилгээний органик бүтээгдхүүн, био-нийлэмжтэй гаджетууд
  • Нар салхины эрчим хүчтэй зэрэгцээд био-энерги, био-түлшнүүд бий болж зах зээлд өрсөлдөнө
  • Шинэ агро технологийн хөгжил дэлхийг өлсгөлөнгөөс бүрэн чөлөөлнө. Мал мах, газар тариалангийн үйлдвэрлэл элдэв өвчин, байгалийн эрсдэлд тэсвэртэй шинэ сорт, үүлдрүүдээр хангагдаж, вертикальный ХАА үйлдвэрлэл эрчимтэй хөгжсөнөөр, жижигхэн газар нутаг, зай талбайд өндөр бүтээмжтэй үйлдвэрлэллүүдийг явуулна. Их хэмжээний газар нутагтайгаараа илүүрхэж хэр удаан явахаа бас л бодох цаг.
  • Автономный органик хотууд хөгжиж эхэлж байна /Масдар сити/. Хотод ургуулж тарьж үржүүлж байгаа ургамал микробиологийн культурууд оршин суугчдын хүнсний, энергийн эрэлт хэрэгцээг хангаж, хог хаягдал шинэ органик нөөц хэрэглэгдхүүн болон боловсруулагдаж, биосинтез биозадралын циклд оролцдог бүтээгдхүүн материал өргөн хэрэглээ болох нь.
  • Химийн технологиор үйлдвэрлэдэг эм, ахуйн хэрэглээний бодисуудыг биосинтезийн аргаар үйлдвэрлээд эхэлсэн. Хүний биед хор нөлөөгүй бактериофаг, макрофагийг антибиотикийн оронд хэрэглэх жишээтэй.

 

Энэ салбарт ирээдүйд шаардагдах мэргэжлүүд болон одоогоор төсөөлөгдөж буй үүрэг фүнкцүүд :

Системийн биотехнолог:

  Хуучирсан байгаль орчин болоод хүний эрүүл мэндэд хөнөөлтэй технологий биотехнологий шийдэлтэй шинэ бүтээгдхүүний хэрэглээ рүү шилжих шилтжилтийг удирдах хөтлөх мэргэжилтнүүд.

Биофармаколог : Шинэ Биопрепарат зохион бүтээгчид

Урбанист – Экологич:  Барилга, цахилгаан энерги,орчны бохирдлын хяналт зэрэг бусад олон салбаруудаар дагнасан экологич- биотехнологич зохион бүтээгчид

Паркийн экологич: Хотын паркууд, гудамж талбай нийтийн эзэмшлийн талбайн биогеоценозын нөхцөл байдлын үнэлгээ, хяналт, балансыг хангах

Би цааш үршгэлжлүүлэн энэ сэдвээр 5-6 нийтлэл бичих төлөвлөгөөтэй байгаа бөгөөд үүнийг ирээдүйг бүтээх бяцхан ноёд хатагтай нарыг тарьж ургуулж буй, ээж аав, сурган  хүмүүжүүлэгчид   зориуллаа. Биеэ засаад гэрээ засчихсан одоо төрөө засч байгаа эрхмүүд бас бодолцоосой.

Сайн бүхэн дэлгэрч, саруул мэлмийн харах орчин хязгааргүй  байгаасай.